Een goed verhaal

Stichting Dedicon gelooft in de kracht van een goed verhaal. Verhalen prikkelen de verbeelding, helpen de wereld te begrijpen en vergroten kennis. Maar bij Dedicon is een verhaal pas écht een goed verhaal als iedereen het kan lezen. Daarom ondersteunen we al jaren scholen, bibliotheken en uitgevers bij het aanbieden van verhalen in verschillende leesvormen. Zo zorgen we ervoor dat niemand buitenspel staat en iedereen kan meedoen in de maatschappij.

Onze missie is al vele decennia dezelfde gebleven: gelijke toegang tot informatie en verhalen. Deze overtuiging vormt al tientallen jaren de rode draad in alles wat Dedicon doet. Tegelijkertijd markeert 2025 een belangrijk keerpunt. Om in de sfeer van het goede verhaal te blijven: een duidelijke plotwending.

Tot in 2025 hoefden uitgevers zich niet actief bezig te houden met toegankelijkheid. Die verantwoordelijkheid lag bij de overheid, met Dedicon als uitvoerende organisatie, ondersteund door subsidie. Dedicon maakt tekst en beeld uit schoolboeken, leesboeken, tijdschriften en kranten toegankelijk ná publicatie. Deze aangepaste leesvormen zijn exclusief beschikbaar voor mensen met een leesbeperking. Dat zorgt voor gelijkheid én had duidelijke voordelen. Bibliotheken behouden hun openbare karakter en scholen kunnen invulling geven aan passend onderwijs. 

Maar maatschappelijke opvattingen veranderen. Waar exclusieve oplossingen gelijkheid bieden, leiden ze niet automatisch tot inclusie. Wie een leesbeperking heeft, krijgt wel toegang, maar voelt zich nog niet altijd volledig onderdeel van het geheel. Alsof je wel bent uitgenodigd voor het feest, maar niet wordt gevraagd om mee te dansen. 

Op 28 juni 2025 verandert dit fundamenteel. Vanaf die datum is de European Accessibility Act (EAA) verankerd in de Nederlandse wetgeving. Deze wet maakt uitgevers van e-books zelf verantwoordelijk voor toegankelijkheid. Daarmee verschuift niet alleen de verantwoordelijkheid, maar ook het uitgangspunt: van exclusieve naar inclusieve beschikbaarheid van toegankelijke publicaties. 

Deze toegankelijkheid aan de bron sluit aan bij het principe van Design for All, ook wel Universeel Ontwerpen. Dit ontwerpprincipe gaat uit van producten en diensten die voor zo veel mogelijk mensen bruikbaar zijn, zonder speciale aanpassingen achteraf. Het houdt rekening met verschillen in leeftijd, vaardigheden en beperkingen, en neemt barrières weg zodat iedereen kan deelnemen. 

Precies dát sluit naadloos aan op de missie van Dedicon. 

We juichen deze ontwikkeling van harte toe en zetten ons actief in om deze beweging te versnellen. Tegelijkertijd realiseren we ons dat deze verandering impact heeft op de hele keten. Dedicon deelt daarom graag de kennis en ervaring die we in de afgelopen jaren hebben opgebouwd op het gebied van toegankelijke tekst en beeld. We ontwikkelen ons van een organisatie die vooral alternatieve leesvormen produceert, naar een kennispartner voor uitgevers.

Sommige toegankelijkheidsvraagstukken zijn complex of kostbaar om van uitgevers te verlangen. In die gevallen blijven wij ondersteunen met gespecialiseerde, vraaggestuurde oplossingen. Ook daar blijft Dedicon ook in de toekomst van onschatbare waarde. 

In dit jaarverslag laten we zien hoe we deze nieuwe rol in 2025 hebben ingevuld. Over een goed verhaal gesproken… 

Maarten Verboom 

Directeur Stichting Dedicon